Damáiste tuile in Éirinn agus ról an tsaineolaí neamhspleách

An bhfuil tú clúdaithe don tuile ar chor ar bith?

Is í an chéad cheist i ngach éileamh tuile. I gceantair a bhfuil stair tuilte acu, eisiann roinnt árachóirí tuile ar fad, cuireann siad barrachas an-ard air, nó éilíonn siad faisnéis faoi chosaintí áitiúla sula dtugann siad clúdach. Bíonn tionchar ag léarscáileanna tuile Oifig na nOibreacha Poiblí agus ag scéimeanna cosanta tuile ar an gcinneadh sin.

Sainmhíníonn polasaithe tuile ar bhealaí éagsúla freisin. D'fhéadfadh an focal tuile a bheith teoranta d'uisce ó abhainn, ó loch nó ón bhfarraige, agus d'fhéadfadh uisce dromchla ó bháisteach throm nó draein phlúchta a bheith faoi chlúdach eile nó gan a bheith clúdaithe. Léann measúnóir an sceideal agus na sainmhínithe sula ndéantar aon rud eile.

Measúnóir agus coigeartóir i gcás tuile

Ceapann an t-árachóir coigeartóir caillteanais; ceapann an t-árachaí measúnóir caillteanais más mian leis. Tar éis tuile mhór cheantair, bíonn an t-ualach oibre an-ard ar choigeartóirí, agus d'fhéadfadh measúnóir an t-éileamh a bhrú chun tosaigh trí chomhad iomlán a sholáthar gan mhoill.

Sábháilteacht, fianaise agus triomú

Ná téigh isteach i bhfoirgneamh tuilte go dtí go bhfuil an leictreachas agus an gás múchta agus sábháilte. Ina dhiaidh sin, taifead airde an uisce ar na ballaí sula dtosaítear ar ghlanadh: is fianaise thábhachtach é seo maidir le méid an damáiste.

Is céim ar leith é an triomú san éileamh tuile. Bíonn gá le dí-thaisritheoirí tionsclaíocha ar feadh seachtainí, agus tomhaiseann teicneoirí an taise sna ballaí agus sna hurláir go dtí go mbíonn siad tirim go leor le deisiú. Coinníonn an measúnóir súil ar na léamha sin, mar d'fhéadfadh triomú easnamhach múnla agus damáiste breise a chruthú níos déanaí.

• grianghraif den líne uisce ar gach balla agus i ngach seomra;
• liosta den ábhar a ndearnadh damáiste dó, le samplaí coinnithe más féidir;
• tuarascálacha triomaithe agus léamha taise ó chomhlacht athchóirithe;
• fianaise ar an dáta agus ar an gcúis: rabhaidh Met Éireann, nuacht áitiúil, fógraí ón gcomhairle contae.

Uisce salach agus ábhar truaillithe

Is minic go mbíonn uisce tuile salach le séarachas nó le ceimiceáin. Ní féidir ábhair áirithe a shábháil ina dhiaidh sin, fiú má fhéachann siad ceart go leor. Bíonn díospóid ann uaireanta faoi phlástar, insliú agus urláir adhmaid; is féidir le measúnóir tuarascáil shláinte nó theicniúil a fháil chun athsholáthar a chosaint.

Pointí aighnis idir an t-árachaí agus an t-árachóir

Seachas an cheist bhunúsach faoi chlúdach, tagann easaontais chun cinn faoi chúis an uisce: tuile abhann, uisce dromchla, nó screamh uisce ag ardú tríd an urlár. Bíonn sé tábhachtach freisin cé acu atá damáiste ag eascairt ón tuile féin nó ó dhrochstaid an fhoirgnimh roimhe sin.

Ina theannta sin, ardaíonn árachóirí ceisteanna faoi luacháil an ábhair, faoi shuim árachaithe an fhoirgnimh agus faoi chostas deisiúchán a dhéanann foirgneamh níos athléimní, mar shampla sreangú leictreach níos airde nó urláir tíleanna. Ní íocann gach polasaí as feabhsuithe den chineál sin, ach is fiú iad a phlé.

Gnólachtaí i mbailte a bhuail tuile

I mbailte ar nós Chorcaí, Bhéal Átha na Sluaighe nó Inis, tá tuilte arís agus arís eile tar éis cur isteach ar shiopaí agus ar ghnólachtaí beaga. I gcás gnó, ní hé an damáiste don fhoirgneamh agus don stoc amháin atá i gceist, ach an trádáil a cailleadh fad a bhí an t-áitreabh dúnta agus á thriomú.

Má tá clúdach ag an ngnó ar chur isteach ar ghnó, caithfear an caillteanas sin a chruthú le figiúirí. Cabhraíonn measúnóir leis an dá chuid den éileamh a chomhordú, ionas nach mbíonn moill ar an deisiúchán mar gheall ar an bplé faoin ioncam, nó a mhalairt. Ba chóir freisin a sheiceáil an bhfuil bacainní tuile nó cosaintí eile á n-éileamh ag an árachóir don athnuachan.

Amlínte agus barrachais

Éilíonn polasaithe fógra a thabhairt go pras agus mionsonraí an éilimh a sholáthar laistigh de thréimhse réasúnta. Tar éis tuile, coinnigh taifead dátaithe de gach glao agus ríomhphost. Bíonn barrachais tuile níos airde ná an gnáthbharrachas i go leor polasaithe, agus baintear iad den socrú.

Má tá do mhorgáiste ag brath ar an árachas, d'fhéadfadh an t-iasachtóir a bheith páirteach san íocaíocht freisin; ba chóir é seo a phlé leis an measúnóir agus leis an mbanc go luath.

Gearáin agus an FSPO

Más rud é go ndiúltaítear don éileamh nó gur dóigh leat go bhfuil an tairiscint ró-íseal, déan gearán foirmiúil leis an árachóir. Leagann Cód Cosanta Tomhaltóirí Bhanc Ceannais na hÉireann síos conas ba chóir gearáin a láimhseáil. Má leanann an díospóid, is féidir le tomhaltóirí agus le gnólachtaí beaga incháilithe dul chuig an Ombudsman um Sheirbhísí Airgeadais agus Pinsean.

Bíonn éileamh tuile teicniúil ó thús go deireadh, ón sainmhíniú sa pholasaí go dtí na léamha taise. Is féidir le measúnóir neamhspleách a chinntiú go gcuirtear an fhianaise ar fad os comhair an árachóra.