Céard a chlúdaíonn an táille in éileamh tuile
Tosaíonn an obair le ceist an chlúdaigh: an bhfuil tuile san áireamh sa pholasaí, cén sainmhíniú a úsáidtear, agus cén barrachas atá i bhfeidhm. Ina dhiaidh sin, taifeadann an measúnóir airde an uisce, leanann sé an próiseas triomaithe agus na léamha taise, ullmhaíonn sé liosta ábhar agus sceideal deisiúcháin, agus pléann sé gach cuid leis an gcoigeartóir caillteanais.
Mar gheall go dtógann triomú seachtainí agus go mbíonn deisiúcháin ag brath air, maireann éileamh tuile níos faide ná mar a cheapfá. Bíonn cuairteanna arís agus arís eile ag teastáil, agus bíonn plé leanúnach ann faoi ábhair thruaillithe agus faoi cad is féidir a shábháil.
Barrachas tuile agus an tairbhe ghlan
Is minic a bhíonn barrachas tuile níos airde ná an gnáthbharrachas, go háirithe i gceantair a bhfuil stair tuilte acu. Baintear é sin den socrú, agus ansin baintear táille an mheasúnóra. Ríomh an tairbhe ghlan sula síníonn tú: socrú dóchúil, lúide barrachas, lúide táille agus CBL.
| Luach an tsocraithe | Céatadán táscach | Pointe le seiceáil |
|---|---|---|
| Suas le €15,000 | Táille íosta nó 11% – 12.5% | Barrachas tuile i gcomparáid leis an tairbhe |
| €15,001 – €40,000 | 10% – 12% | Urláir agus plástar truaillithe |
| €40,001 – €100,000 | 8% – 10% | Costais triomaithe sa bhonn? |
| €100,001 – €250,000 | 6% – 8% | Stoc agus trealamh gnó |
| €250,001 – €600,000 | 4.5% – 6% | Cóiríocht mhalartach fhada |
| €600,001 – €1,500,000 | 3% – 4.5% | Caillteanas gnó san áireamh |
| €1,500,001 – €3,000,000 | 2% – 3% | Uasteorainn táille |
| Os cionn €3,000,000 | 1% – 2% | Tairiscint phearsanta |
Méideanna táscacha, le deimhniú le gach measúnóir.
Ordú méide na dtáillí: tábla tranna
Níl scála táillí oifigiúil ann do mheasúnóirí caillteanais in Éirinn. Is ordú méide neamhoifigiúil é an tábla, bunaithe ar chleachtas a fheictear sa mhargadh, agus is chun comparáide amháin é. Laghdaíonn an céatadán de réir mar a mhéadaíonn luach an tsocraithe.
D'fhéadfadh tuile cheantair, ina mbíonn go leor tithe sa tsráid chéanna buailte, cur isteach ar an margadh freisin: bíonn éileamh mór ar mheasúnóirí, agus d'fhéadfadh rátaí nó táillí íosta a bheith níos airde ná mar is gnách.
Bonn an ríofa i gcás tuile
Seiceáil an ndéantar an céatadán a ríomh ar an socrú tar éis an bharrachais nó ar luach iomlán an damáiste. Seiceáil freisin an n-áirítear costais triomaithe a d'íoc an t-árachóir go díreach le comhlacht athchóirithe. D'fhéadfadh an difríocht idir na bunanna seo a bheith suntasach in éileamh tuile.
- céatadán ar an socrú glan, tar éis an bharrachais;
- céatadán ar luach iomlán an damáiste, roimh an mbarrachas;
- céatadán ar an méadú os cionn na tairisceana tosaigh;
- táille sheasta do chomhairle ar chlúdach amháin.
CBL, táille íosta agus costais theicniúla
Cuirtear CBL ag 23 faoin gcéad ar tháillí gairmiúla in Éirinn. Bíonn táille íosta ag roinnt cuideachtaí freisin, rud a d'fhéadfadh éileamh beag tuile a dhéanamh neamhéifeachtach.
In éilimh tuile, d'fhéadfadh tuarascálacha speisialta a bheith ag teastáil: tástáil ar thruailliú, suirbhé struchtúrach ar bhunsraitheanna, nó tuarascáil hidreolaíoch chun cúis an uisce a dhearbhú. Ba chóir go luafadh an conradh cé a íocann as na costais sin, agus cé acu atá siad san áireamh sa chéatadán nó nach bhfuil.
Clúdach táillí sa pholasaí agus scéimeanna eile
Ní chlúdaíonn formhór na bpolasaithe tí in Éirinn táillí measúnóra caillteanais; is costas é a íocann an t-árachaí féin. I bpolasaithe tráchtála, d'fhéadfadh clásal costais ullmhaithe éilimh a bheith ann, le teorainn shonrach, ach ní hionann sin agus ráthaíocht go n-íocfar an measúnóir.
Má tá tú ag brath ar scéim faoisimh stáit tar éis tuile, tabhair faoi deara gur scéimeanna ar leith iad le critéir dá gcuid féin, agus nach ionann iad agus éileamh árachais. Ní bhaineann táille measúnóra leo de ghnáth.
Samplaí tuile le figiúirí táscacha
Urlár talún tí tuilte le 30 cm uisce, socrú de thart ar €35,000 tar éis barrachais €2,500: ag ráta táscach 10 faoin gcéad, bheadh táille de thart ar €3,500 móide CBL. Má d'éirigh leis an measúnóir urláir agus plástar truaillithe a chur san éileamh, d'fhéadfadh an difríocht a bheith níos mó ná an táille.
Siopa i lár baile le stoc agus trealamh scriosta, socrú de thart ar €180,000: ag 7 faoin gcéad, bheadh táille de thart ar €12,600 móide CBL. Má tá caillteanas gnó san áireamh freisin, pléigh an bhfuil céatadán difriúil ar an gcuid sin.
Ionad tionsclaíoch cois abhann, socrú de thart ar €1,200,000: ag 2.5 faoin gcéad, bheadh táille de thart ar €30,000 móide CBL, agus d'fhéadfaí uasteorainn a phlé.
An rud nach gclúdaíonn an táille
Ní íocann táille an mheasúnóra as an athchóiriú féin, as an triomú ná as an mbarrachas. Ní chiallaíonn sí ach oiread go nglacfaidh an measúnóir freagracht as obair na dtógálaithe. Má tá ort an teach a fhágáil, d'fhéadfadh costais a bheith agat nach bhfuil clúdaithe ag an bpolasaí, mar shampla teorainn ar chóiríocht mhalartach.
Iarr ar an measúnóir liosta a thabhairt duit de na costais a bheidh fós ort tar éis an tsocraithe, ionas go bhfeicfidh tú an pictiúr iomlán sula gcinneann tú. Má tá morgáiste agat, d'fhéadfadh an t-iasachtóir a bheith ainmnithe ar sheic an tsocraithe, agus d'fhéadfadh sé sin cur isteach ar uainiú íocaíocht an mheasúnóra.
Roghnú ciallmhar tar éis tuile cheantair
Tar éis tuile, d'fhéadfadh cuideachtaí glaoch ar dhoirse sa cheantar ar fad. Glac am chun tairiscintí a chur i gcomparáid. Fiafraigh faoi thaithí ar éilimh tuile go sonrach, faoin gcaoi a láimhseálann siad ceist an chlúdaigh, agus an mbeidh siad ag obair le comhlacht triomaithe neamhspleách.
Iarr ar gach cuideachta an céatadán, an bonn, an táille íosta, CBL agus an clásal scoir a scríobh síos. Seachain gealltanais faoi shuimeanna áirithe; ní féidir le duine ar bith toradh éilimh a ráthú, go háirithe nuair a bhíonn ceist ann faoin gclúdach féin.
Eagraíochtaí a chuireann an tseirbhís seo ar fáil
- Financial Services and Pensions Ombudsman (FSPO): Ombudsman neamhspleách Éireannach a láimhseálann gearáin ó thomhaltóirí i gcoinne árachóirí agus a fhoilsíonn achoimrí ar chinntí mar aon le tuarascálacha bliantúla forbhreathnaithe ar ghearáin.
- Financial Services and Pensions Ombudsman (FSPO): Ombudsman oifigiúil Éireannach, neamhspleách agus saor in aisce, a scrúdaíonn gearáin ó thomhaltóirí i gcoinne soláthraithe seirbhísí airgeadais, árachóirí san áireamh, agus a eisíonn cinntí atá ceangailteach ó thaobh dlí.
- Crawford & Company México: Mexican office of a worldwide claims adjusting network providing loss evaluation for property damage and specialty risks.
Naisc sheachtracha chun críocha eolais amháin; seiceáil na téarmaí go díreach le gach eagraíocht.
Ceisteanna coitianta
An ríomhtar an táille roimh an mbarrachas nó ina dhiaidh?
Braitheann sé ar an gconradh. Is fearr don árachaí é a ríomh ar an socrú glan tar éis an bharrachais; iarr é sin go sainráite.
An fiú measúnóir má dhiúltaítear don chlúdach tuile?
D'fhéadfadh, má tá argóint réasúnta ann faoin sainmhíniú nó faoi chúis an uisce. Iarr ar an measúnóir a thuairim a thabhairt sula síníonn tú, agus cuir ceist an mbeidh táille ann mura n-éiríonn leis.
An n-íocann an t-árachóir as an triomú?
De ghnáth, is cuid den éileamh é an triomú má tá an tuile clúdaithe. Seiceáil an bhfuil an measúnóir ag iarraidh céatadáin ar an gcostas sin freisin.
An bhfuil táille ann don chomhairle tosaigh?
Tugann go leor cuideachtaí comhairle tosaigh saor in aisce, ach d'fhéadfadh táille a bheith ann d'athbhreithniú mionsonraithe ar pholasaí. Fiafraigh roimh ré.
In éileamh tuile, is é an fhíorcheist cé mhéad a fhanfaidh agat tar éis barrachais agus táillí. Le ríomh soiléir agus conradh scríofa, beidh an cinneadh sin níos éasca.