Czego dotyczy honorarium przy szkodzie budowlanej
Rzeczoznawca reprezentujący ubezpieczonego zaczyna od lektury polisy: czy budynek ubezpieczono od wszystkich ryzyk, czy od zdarzeń nazwanych, w wartości odtworzeniowej czy rzeczywistej, z jakimi wyłączeniami i franszyzami. Od tego zależy, które elementy szkody w ogóle podlegają wypłacie.
Następnie wykonuje oględziny, często z pomiarami wilgotności, oceną konstrukcji i dokumentacją zdjęciową. Na tej podstawie sporządza kosztorys naprawy oparty na aktualnych cenach materiałów i robocizny w regionie, a nie na uśrednionych stawkach. Kolejne etapy to zestawienie dowodów, odwołanie od decyzji, spotkania z likwidatorem i kontrola, czy ustalona kwota faktycznie trafia na konto właściciela.
- analiza ogólnych warunków ubezpieczenia i sumy ubezpieczenia
- oględziny konstrukcji, instalacji i wykończenia
- kosztorys szczegółowy z ilościami i cenami jednostkowymi
- ocena przyczyny szkody, gdy ubezpieczyciel powołuje się na wyłączenie
- negocjacje z likwidatorem i pisemne odwołania
- wsparcie przy rozliczeniu kolejnych transz odszkodowania
Malejący procent przy rosnącej wartości szkody
W Polsce nie obowiązuje żaden urzędowy cennik dla ekspertów pracujących na rzecz ubezpieczonych. Tabela przedstawia orientacyjny rząd wielkości obserwowany na rynku, nieoficjalny, w którym procent maleje wraz ze wzrostem kwoty. Stosuje się ją zwykle do odszkodowania ustalonego po interwencji rzeczoznawcy lub do dopłaty ponad pierwszą decyzję.
Przy bardzo małych szkodach firmy często wprowadzają minimalne wynagrodzenie, aby pokryć sam koszt dojazdu i kosztorysu. Przy dużych szkodach w budynkach komercyjnych stawki ustala się indywidualnie.
| Wartość szkody lub dopłaty | Wynagrodzenie orientacyjne |
|---|---|
| do 30 000 zł | 12–18 % lub ryczałt od ok. 600 zł |
| 30 001–100 000 zł | 10–14 % |
| 100 001–300 000 zł | 8–11 % |
| 300 001–700 000 zł | 6–8 % |
| 700 001–1 500 000 zł | 4–6 % |
| 1 500 001–5 000 000 zł | 3–4,5 % |
| powyżej 5 000 000 zł | 1,5–3 %, wycena indywidualna |
| kosztorys lub opinia bez prowadzenia sprawy | ryczałt ok. 600–3 000 zł zależnie od zakresu |
Kwoty orientacyjne, do potwierdzenia u każdego rzeczoznawcy.
Modele rozliczenia spotykane na polskim rynku
Procent od wyniku to model najczęstszy przy szkodach mieszkaniowych. Kluczowe jest, od czego się go liczy: od całego odszkodowania, od kwoty ustalonej w decyzji po odwołaniu, czy wyłącznie od dopłaty. Różnica może być kilkukrotna, dlatego warto przeliczyć to na konkretnym przykładzie.
Ryczałt stosuje się, gdy właściciel potrzebuje tylko kosztorysu lub prywatnej opinii technicznej, aby samodzielnie prowadzić rozmowy. Cena zależy od powierzchni, liczby pomieszczeń i stopnia skomplikowania szkody. Rozliczenie godzinowe pojawia się przy szkodach konstrukcyjnych, budynkach zabytkowych lub obiektach przemysłowych, gdzie potrzebny jest konstruktor lub inżynier z uprawnieniami budowlanymi.
Do kwot zwykle dolicza się VAT. Osobno mogą być płatne badania specjalistyczne, takie jak kamera termowizyjna, odwierty, ekspertyza mykologiczna przy zagrzybieniu czy opinia konstruktora.
- procent od odszkodowania lub tylko od dopłaty
- ryczałt za kosztorys albo opinię techniczną
- stawka godzinowa przy złożonych obiektach
- minimalne wynagrodzenie przy małych szkodach
- koszty badań i dodatkowych specjalistów
Klauzula o kosztach ekspertyz w polisie mieszkaniowej
Wiele polis domowych i firmowych przewiduje pokrycie tak zwanych kosztów dodatkowych, takich jak usunięcie skutków szkody, uprzątnięcie pozostałości czy ekspertyzy. Zwykle obowiązuje limit, wyrażony kwotowo lub jako procent sumy ubezpieczenia, a ubezpieczyciel może wymagać, aby ekspertyza została zlecona za jego zgodą lub była niezbędna do ustalenia rozmiaru szkody.
Trzeba czytać te zapisy uważnie: część umów pokrywa tylko ekspertyzy zlecone przez ubezpieczyciela, inne także te zlecone przez ubezpieczonego. Jeśli szkodę wyrządził sąsiad lub wykonawca, koszt opinii można próbować dochodzić od jego ubezpieczyciela OC jako element szkody.
Przy budynkach ubezpieczonych w ramach kredytu hipotecznego odszkodowanie bywa scedowane na bank. Wtedy wypłata może trafić najpierw do banku lub wymagać jego zgody, co wydłuża rozliczenie. Rzeczoznawca pobierający prowizję od wypłaty powinien to uwzględnić w umowie, tak aby termin płatności honorarium był powiązany z faktycznym otrzymaniem pieniędzy przez właściciela, a nie z samą decyzją ubezpieczyciela. Warto też sprawdzić, czy wynagrodzenie nie obejmuje części odszkodowania przeznaczonej na spłatę kredytu, jeśli bank zażąda jej zatrzymania.
Od zalanej łazienki po uszkodzony dach domu
Niewielka szkoda: zalanie łazienki i przedpokoju w mieszkaniu w bloku. Ubezpieczyciel proponuje 6 000 zł, a oferty wykonawców przekraczają 11 000 zł, bo trzeba skuć płytki i osuszyć wylewkę. Rzeczoznawca za ryczałt ok. 800 zł netto przygotowuje kosztorys, co przy dopłacie 5 000 zł jest opłacalne.
Szkoda średnia: wichura zerwała część pokrycia dachowego domu, woda zniszczyła poddasze. Ubezpieczyciel wycenił naprawę na 45 000 zł, kosztorys rzeczoznawcy pokazuje 78 000 zł. Przy prowizji 12 procent od dopłaty 33 000 zł honorarium wynosi 3 960 zł netto.
Szkoda duża: pęknięcia konstrukcyjne budynku wielorodzinnego po pracach na sąsiedniej działce. Potrzebna jest opinia konstruktora, badania i długie negocjacje. Przy roszczeniu rzędu 600 000 zł procent wynosi zwykle kilka punktów, ale koszty badań i ekspertów mogą sięgnąć kilkunastu tysięcy złotych. Wspólnota mieszkaniowa powinna podjąć uchwałę o zleceniu i jasno określić budżet.
Czynniki podnoszące koszt
Cenę podnoszą: spór o przyczynę szkody, na przykład czy przeciek wynikał z nawałnicy, czy z wieloletnich zaniedbań, niedoubezpieczenie budynku i konieczność zastosowania zasady proporcji, budynek zabytkowy objęty ochroną konserwatorską, nietypowe materiały i duża odległość od siedziby rzeczoznawcy. Znaczenie ma też sezon: po masowych zdarzeniach pogodowych terminy się wydłużają, a ceny wykonawców rosną, co wpływa również na kosztorys.
Obniżyć koszt pomaga dobre przygotowanie właściciela: zdjęcia sprzed szkody, dokumentacja budowlana, faktury za remonty i kompletna korespondencja z ubezpieczycielem.
Wybór rzeczoznawcy i warunki zlecenia
Przy szkodach budowlanych warto sprawdzić, czy osoba sporządzająca opinię ma wykształcenie techniczne, praktykę kosztorysową lub uprawnienia budowlane. Rzeczoznawca majątkowy zajmuje się wyceną nieruchomości, co nie zawsze jest tym samym co wycena kosztów naprawy, choć niektórzy łączą obie kompetencje.
Umowa powinna wymieniać zakres prac, termin sporządzenia kosztorysu, podstawę naliczenia wynagrodzenia, VAT, koszty dodatkowe i zasady rezygnacji. Obietnica gwarantowanej kwoty odszkodowania jeszcze przed oględzinami powinna być sygnałem ostrzegawczym.
- poproś o przykładowy kosztorys z wcześniejszej sprawy, bez danych klienta
- porównaj wynagrodzenie przeliczone na złotówki przy realnym scenariuszu
- ustal, czy w cenie są spotkania z likwidatorem na miejscu
- sprawdź, kto ponosi koszt dodatkowych badań
- zachowaj kopię pełnomocnictwa i umowy
Spór, który nie kończy się na odwołaniu
Gdy ubezpieczyciel podtrzymuje decyzję, kolejnym krokiem jest reklamacja, a następnie wniosek do Rzecznika Finansowego. Jeżeli i to nie pomoże, pozostaje sąd, gdzie prywatny kosztorys stanie się punktem wyjścia, ale rozstrzygnie zwykle opinia biegłego sądowego. Warto ustalić z góry, czy rzeczoznawca będzie wspierał pełnomocnika procesowego i na jakich warunkach.
Podmioty oferujące tę usługę
- Rzecznik Finansowy: Polski publiczny Rzecznik Finansowy rozpatrujący skargi ubezpieczonych na ubezpieczycieli i interweniujący w sporach dotyczących likwidacji szkód ubezpieczeniowych.
- Helpfind: Polska firma pomagająca poszkodowanym zakwestionować wycenę szkody dokonaną przez ubezpieczyciela i uzyskać dodatkowe odszkodowanie po szkodzie komunikacyjnej lub majątkowej.
- Charles Taylor: International claims services and loss adjusting group operating a network of offices across many countries.
Linki zewnętrzne mają charakter wyłącznie informacyjny; warunki należy sprawdzić bezpośrednio u każdego podmiotu.
Najczęściej zadawane pytania
Czy ubezpieczyciel zwróci mi koszt kosztorysu?
Jeśli polisa przewiduje pokrycie kosztów ekspertyz, to zwykle do określonego limitu i na warunkach z umowy. W szkodzie z OC sąsiada lub wykonawcy koszt można dochodzić jako część szkody.
Czy wspólnota mieszkaniowa może zlecić rzeczoznawcę?
Tak, przy szkodach w częściach wspólnych zleceniodawcą jest zwykle wspólnota lub zarządca. Warto mieć uchwałę lub zgodę zarządu oraz jasno określony budżet.
Ile trwa sporządzenie kosztorysu?
Przy typowej szkodzie mieszkaniowej zwykle od kilku dni do dwóch tygodni po oględzinach. Przy szkodach konstrukcyjnych czas wydłuża się o badania i konsultacje.
Czy warto płacić procent przy małej szkodzie?
Przy małych kwotach często bardziej opłaca się ryczałt za sam kosztorys i samodzielne odwołanie. Procent ma większy sens, gdy spór jest złożony lub kwota wysoka.
Rzetelny kosztorys i jasna umowa z rzeczoznawcą to podstawa rozmowy z ubezpieczycielem o szkodzie w budynku. Na expertdassure.com znajdziesz też przewodnik o samym przebiegu takiej ekspertyzy.