Bifreiðatjón á Íslandi: þegar þú vilt eigið, óháð mat á skemmdunum

Hver metur bílinn þinn og fyrir hvern?

Þegar tjón verður á ökutæki sendir tryggingafélagið bílinn yfirleitt í tjónaskoðun, annaðhvort til eigin skoðunarmanna eða á samningsverkstæði. Sá sem metur tjónið starfar þá í umboði félagsins. Hann á að vinna faglega, en hann er ekki ráðinn til að gæta hagsmuna þinna sérstaklega.

Óháður matsmaður á vegum vátryggðs eða tjónþola er sérfræðingur sem þú velur sjálf(ur) og greiðir fyrir. Hlutverk hans er að fara yfir skemmdir, viðgerðaráætlun og verðmat bílsins með þínum augum og leggja fram rökstudda niðurstöðu sem hægt er að bera saman við mat félagsins. Á Íslandi er þessi þjónusta ekki sérstök lögvernduð starfsgrein eins og sums staðar erlendis; oft eru það bifvélavirkjameistarar, bílamatsmenn með reynslu af tjónaviðgerðum eða lögmenn sem vinna með slíkum sérfræðingum.

Kaskó eða ábyrgðartrygging: hvaða trygging greiðir?

Lögboðin ábyrgðartrygging ökutækja bætir tjón sem ökumaður veldur öðrum. Ef annar ökumaður ber sök á árekstrinum snýrðu þér því að tryggingafélagi hans sem tjónþoli. Ef þú berð sjálf(ur) ábyrgð, eða enginn annar er bótaskyldur, kemur kaskótrygging til skoðunar ef hún er fyrir hendi, með þeirri eigin áhættu sem skilmálar kveða á um.

Þessi greinarmunur skiptir máli fyrir óháðan matsmann. Gagnvart ábyrgðartryggingu annars aðila áttu almennt rétt á að fá raunverulegt tjón bætt, en kaskótrygging fer eftir skilmálum þíns eigin samnings, þar með talið undanþágum og frádrætti.

Fyrstu skrefin eftir árekstur

Góð gögn frá fyrstu mínútu ráða oft mestu um framhaldið. Fylltu út tjónaskýrslu með hinum ökumanninum á staðnum ef hægt er, eða kallaðu til lögreglu ef ágreiningur er um málsatvik eða meiðsli hafa orðið. Tilkynntu tjónið til tryggingafélagsins eins fljótt og auðið er.

• Myndir af öllum hliðum bílsins, af vettvangi, merkingum og veðri
• Nöfn, símanúmer og skráningarnúmer allra sem koma við sögu
• Upplýsingar um vitni og hugsanlegar myndavélaupptökur
• Kvittanir fyrir drætti, bílaleigubíl og öðrum útlögðum kostnaði
• Fyrri þjónustu- og viðgerðarsaga bílsins, sem sýnir ástand hans fyrir tjónið

Hvað kannar óháður matsmaður?

Matsmaðurinn byrjar á að skoða bílinn sjálfur og bera skemmdirnar saman við viðgerðaráætlun félagsins. Hann athugar hvort allar skemmdir séu taldar með, þar á meðal faldar skemmdir á burðarvirki, skynjurum, myndavélum og öryggisbúnaði sem nútímabílar eru fullir af. Kvörðun á akstursaðstoðarkerfum eftir rúðuskipti eða viðgerð á framenda gleymist stundum.

Hann metur líka hvort lagt sé til að nota notaða eða ósamstæða varahluti þar sem það á ekki við, hvort tímataxti og vinnustundir séu raunhæfir og hvort viðgerð muni skila bílnum í sambærilegu ástandi. Ef félagið telur bílinn ónýtan, svokallað altjón, fer matsmaðurinn yfir markaðsverðið sem bætur miðast við og ber það saman við sambærilega bíla á íslenskum markaði.

Algeng ágreiningsefni á Íslandi

Íslenskar aðstæður skapa sérstök tjónamál. Grjótkast á malarvegum, sandfok og hagl á suðurströndinni, holur í malbiki eftir frost og þíðu, og árekstrar við búfé á þjóðvegum eru dæmi um tjón þar sem bótaréttur og orsakatengsl geta verið umdeild. Í tjónum vegna holna í vegi kann að reyna á ábyrgð veghaldara frekar en eigin tryggingu.

Önnur algeng deilumál snúast um verðmat í altjóni, verðrýrnun bíls eftir viðgerð, skiptingu sakar milli ökumanna og hvort tiltekin skemmd hafi verið til staðar fyrir óhappið.

Frestir sem þú mátt ekki missa af

Skilmálar tryggingafélaga gera kröfu um að tjón sé tilkynnt án ástæðulauss dráttar. Lög um vátryggingarsamninga setja jafnframt ramma um hvenær krafa þarf að koma fram og hvenær hún fyrnist. Nákvæmir frestir ráðast af aðstæðum og tegund tryggingar, svo það er skynsamlegt að skrá dagsetningar allra samskipta og leita ráðgjafar tímanlega ef þú ert ósátt(ur).

Láttu ekki gera við bílinn áður en óháður matsmaður hefur skoðað hann, nema brýna nauðsyn beri til og þá eftir að ítarlegar myndir hafa verið teknar. Eftir viðgerð er erfitt að sanna umfang skemmdanna.

Ef þú ert ekki sátt(ur) við niðurstöðuna

Fyrsta skrefið er að senda tryggingafélaginu skriflegar athugasemdir, studdar mati óháða matsmannsins, og óska eftir endurskoðun. Mörg mál leysast á þessu stigi þegar félagið fær ný og rökstudd gögn.

Ef ekki næst samkomulag geturðu skotið málinu til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum, sem fjallar um ágreining neytenda og vátryggingafélaga gegn hóflegu gjaldi. Einnig er hægt að óska eftir því að héraðsdómur dómkveðji matsmann. Matsgerð dómkvadds matsmanns hefur mikið sönnunargildi ef málið fer fyrir dóm, en hún tekur tíma og kostar sitt.

Meiðsli samhliða bílatjóni

Þegar fólk slasast í umferðarslysi er líkamstjónið sérstakt mál sem lýtur eigin reglum og læknisfræðilegu mati. Þá koma lögmenn sem sérhæfa sig í slysabótum yfirleitt að málinu. Óháður bílamatsmaður getur samt nýst þeim, því ástand ökutækisins getur varpað ljósi á högg og atburðarás.

Gættu þess að halda þessum tveimur kröfum aðgreindum í samskiptum við félagið. Uppgjör á bílnum á ekki að fela í sér fyrirvaralaust afsal á kröfum vegna líkamstjóns. Lestu því vandlega öll uppgjörsskjöl áður en þú skrifar undir, og spyrðu hvort undirskriftin nái aðeins til munatjóns eða einnig til annarra krafna. Ef vafi leikur á er betra að fá skýringu skriflega frá félaginu.

Óháð mat breytir ekki skilmálum þínum, en það tryggir að niðurstaðan byggi á fullri mynd af skemmdunum. Á expertdassure.com finnur þú einnig leiðbeiningar um kostnað við slíka þjónustu.