Hvaða trygging bætir foktjón?
Margir halda að Náttúruhamfaratrygging Íslands bæti allt tjón af völdum veðurs, en svo er ekki. Ofsaveður og vindur falla almennt utan verksviðs NTÍ, sem bætir einkum tjón vegna jarðskjálfta, eldgosa, skriðufalla, snjóflóða og flóða. Foktjón á húseignum er að jafnaði bætt úr fasteignatryggingu eða húseigendatryggingu hjá almennu tryggingafélagi, ef slík trygging er fyrir hendi og skilmálar ná til tjónsins.
Skemmdir á innbúi vegna þess að vatn eða snjór barst inn um brotna rúðu geta fallið undir heimilistryggingu. Tjón á bíl sem fauk út af eða fékk á sig fljúgandi hlut fellur undir kaskótryggingu, ef hún er til staðar. Mikilvægt er að tilkynna hvert tjón til réttrar tryggingar, og stundum þarf fleiri en eina.
Skilgreiningar í skilmálum
Skilmálar tryggingafélaga skilgreina oft hvað teljist óveður eða foktjón, og sumir miða við tiltekinn vindhraða eða að tjónið hafi orðið vegna óvenjulegs veðurs. Lestu skilmálana þína vandlega, því orðalagið ræður því hvort tjónið er bótaskylt. Óháður matsmaður getur farið yfir skilmálana með þér og metið hvort skilyrðin séu uppfyllt.
Veðurgögn sem sönnunargagn
Veðurstofa Íslands birtir viðvaranir og safnar mæligögnum frá veðurstöðvum um allt land. Þegar tryggingafélag dregur í efa að vindur hafi verið nógu mikill til að valda tjóni, geta mælingar frá næstu veðurstöð og upplýsingar um gildandi viðvörun skipt sköpum.
Hafðu í huga að vindur er mjög staðbundinn á Íslandi. Hviður við fjallshlíðar, í þröngum dölum og á milli háhýsa geta verið mun öflugri en mælingar á næstu stöð gefa til kynna. Óháður matsmaður getur rökstutt hvers vegna tiltekin bygging varð fyrir meira álagi en meðaltalsmælingar sýna.
Slit eða stormur? Kjarni flestra deilna
Þegar þakplötur fjúka eða klæðning losnar spyr tryggingafélagið gjarnan hvort festingar hafi verið í lagi. Ef matsmaður félagsins telur að ryðgaðir naglar, fúið timbur eða ófullnægjandi frágangur hafi verið meginorsökin getur bótaréttur skerst eða fallið niður, þar sem viðhaldsleysi er yfirleitt undanskilið.
Hér getur óháður matsmaður gert gæfumuninn. Hann skoðar festingar, aldur og ástand efnis og ber saman við byggingarhætti þess tíma þegar húsið var byggt. Hann metur hvort vel viðhaldið þak hefði staðist sama veður. Rökstudd greining getur snúið niðurstöðu sem í fyrstu virtist vonlaus.
Í mörgum málum er niðurstaðan ekki annaðhvort eða. Matsmaður getur komist að því að veðrið hafi verið meginorsökin en að ástand festinga hafi aukið tjónið. Þá skiptir máli hvernig félagið skiptir tjóninu og hvort skilmálar heimila slíka skiptingu. Óháður matsmaður getur lagt fram rökstudda tillögu að skiptingu sem byggir á efnislegum athugunum fremur en almennum fullyrðingum.
Algengar tegundir foktjóns
Tjónin eru margvísleg og hver tegund kallar á sérstaka athugun.
- Þakplötur, þakkantur og þakrennur sem losna eða fjúka
- Brotnar rúður og skemmdir á gluggakörmum
- Klæðning sem rifnar af útveggjum
- Skemmdir á sólpöllum, skjólveggjum og girðingum
- Tjón af völdum lausamuna sem fjúka á hús eða bíla, eins og trampólín og ruslatunnur
- Vatns- og snjóskemmdir innanhúss í kjölfar foktjóns
Þegar lausamunir annarra valda tjóni
Ef hlutur frá nágranna fýkur á eign þína getur krafa beinst að ábyrgðartryggingu hans, ef sýnt er fram á að hann hafi ekki gengið nægilega frá hlutnum þrátt fyrir viðvaranir. Slík mál byggja á sönnun um sök og eru oft umdeild. Myndir, vitnisburður og upplýsingar um gildandi veðurviðvörun skipta miklu.
Rétt viðbrögð eftir óveðrið
Tryggðu öryggi fyrst og farðu ekki upp á þak í hvassviðri. Þegar veðrinu slotar skaltu taka myndir af öllum skemmdum, bæði næst og úr fjarlægð, og safna saman brotum af þakplötum eða klæðningu sem fuku. Þau geta sýnt ástand festinga.
Gerðu bráðaaðgerðir til að koma í veg fyrir frekara tjón, til dæmis með því að breiða yfir göt eða setja plötu fyrir brotinn glugga. Geymdu kvittanir. Tilkynntu tjónið til tryggingafélagsins eins fljótt og hægt er, því eftir stór óveður berast félögunum mörg hundruð tilkynningar og röðin lengist.
Ef þú þarft að láta gera við strax til að verja eignina skaltu biðja verktakann að skrá ástand og taka myndir áður en skemmt efni er fjarlægt. Óháður matsmaður getur þá byggt mat sitt á þeim gögnum þótt viðgerð sé hafin.
Frestir og leiðir til endurskoðunar
Fylgdu þeim tilkynningarfresti sem skilmálar mæla fyrir um og hafðu í huga að lög um vátryggingarsamninga setja ramma um hvenær kröfur fyrnast. Ef þú ert ósátt(ur) við niðurstöðu félagsins skaltu óska eftir skriflegum rökstuðningi og leggja fram athugasemdir með eigin mati.
Náist ekki sátt geturðu leitað til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum. Nefndin fjallar um ágreining á grundvelli skriflegra gagna, svo vel unnið mat óháðs matsmanns með ljósmyndum og veðurgögnum styrkir málstað þinn verulega. Dómstólaleiðin og dómkvaddur matsmaður eru úrræði fyrir stærri og flóknari mál.
Í fjölbýlishúsum ætti húsfélagið að samræma tilkynningar og samskipti vegna sameignar, svo sem þaks og útveggja. Það kemur í veg fyrir að einstakir eigendur sendi misvísandi upplýsingar til tryggingafélagsins og auðveldar óháðum matsmanni að meta heildartjónið í einu lagi.
Aðilar sem bjóða þessa þjónustu
- Úrskurðarnefnd í vátryggingamálum (Úrlausnir): Vettvangur sem birtir úrskurði úrskurðarnefndar í vátryggingamálum á Íslandi, sem tekur fyrir mál vátryggingartaka sem vefengja ákvarðanir vátryggingafélaga sinna.
- Úrskurðarnefnd í vátryggingamálum: Íslensk úrskurðarnefnd í vátryggingamálum, viðurkennd sem úrskurðaraðili utan dómstóla fyrir kvartanir neytenda gegn vátryggingafélögum.
- Sedgwick Spain and Portugal: Íberísk eining alþjóðlegrar samstæðu á sviði tjónaumsýslu sem veitir tjónamat og matsþjónustu í Portúgal og á Spáni.
Ytri tenglar eru eingöngu til upplýsinga; kannaðu skilmála beint hjá hverjum aðila.
Algengar spurningar
Bætir NTÍ tjón vegna óveðurs?
Almennt ekki. Vindtjón er að jafnaði bætt úr fasteigna- eða húseigendatryggingu hjá almennu tryggingafélagi. Flóð af völdum sjávar eða vatnsfalla geta hins vegar fallið undir NTÍ, svo kannaðu hvað olli tjóninu.
Hvað ef tryggingafélagið segir að þakið hafi verið of gamalt?
Fáðu skriflegan rökstuðning og myndir frá matsmanni félagsins. Óháður matsmaður getur metið ástand þaksins og hvort veðrið hefði valdið tjóni óháð aldri þess.
Er bíll sem skemmdist í sandfoki tryggður?
Það fer eftir kaskóskilmálum. Sumir skilmálar undanskilja eða takmarka tjón vegna sand- og grjótfoks. Lestu skilmálana og spyrðu félagið áður en þú leggur í ferð um svæði þar sem varað er við slíku.
Er eigin áhætta sú sama fyrir allt foktjón?
Ekki endilega. Eigin áhætta er tilgreind í tryggingarskírteini og skilmálum og getur verið mismunandi eftir tegund tryggingar og tjóns. Ef tjónið er bætt úr fleiri en einni tryggingu getur eigin áhætta átt við í hverri þeirra.
Foktjón ráðast oft af því hvort tekst að sýna fram á að veðrið, en ekki viðhaldsleysi, hafi valdið skemmdunum. Faglegt eigið mat er sterkasta tækið til þess.