Þóknun óháðs matsmanns í jarðskjálftamálum: verð, forsendur og dæmi

Ólík staða miðað við önnur tjón

Í jarðskjálftamálum er gagnaðilinn yfirleitt ekki almennt tryggingafélag heldur NTÍ, sem sendir eigin matsmenn og greiðir kostnað þeirra. Eigandinn þarf því ekki að greiða fyrir grunnmatið. Þegar hann vill hins vegar fá eigið, óháð mat, til dæmis vegna þess að hann telur skemmdir á burðarvirki vanmetnar, ber hann þann kostnað sjálfur nema annað sé samið eða úrskurðað.

Þessi staða hefur áhrif á útreikninginn. Ávinningurinn af eigin mati felst í mismuninum á mati NTÍ og því sem fæst eftir andmæli, endurmat eða málskot. Þóknunin þarf að vera skýrt minni en sá mismunur til að borga sig.

Hvað felst í vinnunni?

Jarðskjálftatjón kalla oft á sérhæfðari greiningu en önnur húsnæðistjón. Matsmaðurinn þarf að greina á milli nýrra og eldri sprungna, meta hvort burðarvirki og undirstöður hafi orðið fyrir áhrifum og kanna lagnir undir gólfplötu. Hann fer yfir mat NTÍ, bótareglur og eigin áhættu, gerir kostnaðaráætlun og tekur saman rökstudda greinargerð.

Ef málinu er skotið til úrskurðarnefndar þarf að útbúa gögn í formi sem nefndin getur lagt mat á. Í stærstu málunum þarf ef til vill að kalla til jarðtæknisérfræðing eða burðarþolshönnuð og endurtaka mælingar yfir lengri tíma.

• Yfirferð á ákvörðun NTÍ og matsgögnum
• Vettvangsskoðun og ljósmyndun sprungna
• Hæðarmælingar á gólfum og sökklum
• Kostnaðaráætlun fyrir viðgerð eða mat á altjóni
• Greinargerð með andmælum og samskipti við NTÍ

Leiðbeinandi upphæðir, staðfestu hjá hverjum matsmanni.

Leiðbeinandi þrep í krónum

Engin opinber gjaldskrá gildir og verð er frjálst. Taflan sýnir leiðbeinandi stærðargráðu sem sjá má á markaði og er ekki opinber. Þar sem jarðskjálftatjón á íbúðarhúsum geta verið mjög stór eru efri þrepin breiðari en í öðrum tjónum.

Athugaðu að hér er miðað við heildartjón. Ef þóknun er reiknuð eingöngu af viðbótarávinningi gilda oft hærri hlutföll, en grunnurinn er minni og heildarkostnaðurinn því oftast lægri.

Reikningsaðferðir sem bjóðast

Hlutfallsþóknun getur miðast við heildartjón, endanlegar bætur frá NTÍ eða mismuninn á fyrstu ákvörðun og endanlegri niðurstöðu. Í jarðskjálftamálum er síðastnefnda leiðin algeng, því fyrsta mat NTÍ liggur oft fyrir þegar eigandinn leitar til matsmanns og myndar eðlilegan viðmiðunarpunkt.

Margir verkfræðingar og byggingafræðingar kjósa þó tímagjald, sérstaklega þegar óvíst er hvort eigið mat breyti niðurstöðunni. Leiðbeinandi bil gæti verið um 18.000 til 35.000 krónur á klukkustund án virðisaukaskatts. Blönduð leið, tímagjald fyrir greiningu og lágt hlutfall af viðbót, er einnig þekkt.

Það sem hækkar reikninginn

Kostnaðurinn ræðst af fleiru en stærð tjónsins. Endurteknar mælingar í eftirskjálftahrinu, takmarkaður aðgangur að hættusvæðum, ferðalög út á land og þörf á fleiri sérfræðingum geta allt hækkað verðið. Virðisaukaskattur bætist yfirleitt við uppgefið verð og útlagður kostnaður, svo sem rannsóknir, borkjarnar og leiga á mælitækjum, er oft innheimtur sérstaklega. Spyrðu um lágmarksþóknun áður en þú skrifar undir.

Hver greiðir: réttaraðstoð, NTÍ eða þú?

NTÍ greiðir sína eigin matsmenn en almennt ekki matsmann sem eigandinn ræður sjálfur. Réttaraðstoðar- eða málskostnaðartrygging, sem fylgir sumum heimilis- og fjölskyldutryggingum, getur í sumum tilvikum tekið þátt í kostnaði við ágreiningsmál. Skilmálar slíkra trygginga eru misjafnir og takmarka oft hvaða ágreiningur fellur undir þær, auk hámarksfjárhæðar og eigin áhættu. Fáðu skriflega staðfestingu áður en þú stofnar til kostnaðar.

Eftir stóra atburði, eins og þá sem urðu á Reykjanesskaga, hafa stjórnvöld stundum gripið til sérstakra úrræða fyrir íbúa. Fylgstu með opinberum tilkynningum, því slík úrræði geta breytt forsendum þínum.

Eigin áhætta og brunabótamat í útreikningnum

Tvennt hefur áhrif á hvað situr eftir hjá þér þegar upp er staðið. Annars vegar dregst eigin áhætta NTÍ frá bótunum, og hún er reiknuð sem hlutfall af tjóni með lágmarksfjárhæð samkvæmt gildandi reglum. Hins vegar setur brunabótamatið efri mörk á bætur fyrir húseignina. Ef brunabótamatið er lágt getur eigið mat sem sýnir hærri viðgerðarkostnað skilað minna en búist var við, því bæturnar ná ekki upp fyrir vátryggingarfjárhæðina.

Góður matsmaður byrjar því á að skoða þessar forsendur áður en hann gerir tilboð. Ef hann sér að svigrúmið til hækkunar er lítið vegna brunabótamatsins á hann að segja þér það strax, svo þú eyðir ekki fé í mat sem getur ekki breytt niðurstöðunni að ráði.

Þrjú dæmi, frá sprungum til altjóns

Yfirborðssprungur: NTÍ metur tjón á 1.500.000 krónur. Eigandinn telur að skemmdir á flísum og lögnum hafi gleymst. Afmörkuð yfirferð á föstu verði, til dæmis 150.000 krónur, er skynsamlegri en hlutfallssamningur. Ef matið hækkar í 2.200.000 skilar það um 550.000 króna ávinningi fyrir eigin áhættu og virðisaukaskatt.

Burðarvirkisskemmdir: NTÍ metur 18.000.000 krónur, óháður verkfræðingur 26.000.000 eftir mælingar. Með 8% þóknun af viðbót greiðir eigandinn 640.000 krónur, auk útlagðs kostnaðar við mælingar.

Altjón eða viðgerð: NTÍ telur viðgerð mögulega fyrir 35.000.000 krónur en eigandinn telur húsið ónýtt og brunabótamat þess 70.000.000. Hér er óvissan mest og algengt að semja um tímagjald með þaki. Dæmin eru leiðbeinandi og án virðisaukaskatts.

Að velja rétta sérfræðinginn

Í jarðskjálftamálum skiptir sérþekking meira máli en verð. Spyrðu hvort matsmaðurinn hafi reynslu af skjálftatjónum, hvort hann sé byggingaverkfræðingur eða hafi aðgang að slíkum og hvort hann þekki verklag NTÍ. Biddu um skriflegt tilboð frá fleiri en einum aðila með sömu forsendum.

Verkbeiðnin þarf að tilgreina reikningsgrunn, verð eða hlutfall, lágmark, aukakostnað, virðisaukaskatt, greiðslutíma og hvað gerist ef málið fer til úrskurðarnefndar eða dómstóla. Varastu þann sem lofar tilteknum bótum: ákvörðunin er NTÍ og síðan úrskurðaraðila, ekki matsmannsins.

Eftir stóra atburði eykst eftirspurn eftir verkfræðingum og matsmönnum hratt. Þá getur biðtími lengst og verð hækkað. Það borgar sig að hafa samband snemma, en láttu ekki tímapressu verða til þess að þú samþykkir óljósan samning eða hátt hlutfall án þess að bera saman tilboð.

Eigið mat getur skipt sköpum í stórum jarðskjálftamálum, en reiknaðu ávinninginn á móti kostnaðinum áður en þú hefst handa. Leiðbeiningar um sjálft matsferlið finnur þú einnig á expertdassure.com.