Vatnstjón og þóknun matsmanns: verðmyndun, aukakostnaður og dæmi

Það sem þú greiðir fyrir í vatnstjónsmáli

Kjarni flestra vatnstjónsmála er spurningin um hvenær og hvernig lekinn hófst. Óháður matsmaður þarf því að gera meira en að telja fermetra af skemmdu gólfefni. Hann les skilmála fasteigna- og heimilistryggingar, skoðar upptök lekans og útbreiðslu raka, metur aldur skemmda og hvort mygla hafi myndast, og ber þetta saman við mat tryggingafélagsins.

Á grundvelli þess gerir hann kostnaðaráætlun sem nær til leitar, opnunar, þurrkunar, endurnýjunar og frágangs, og tekur saman greinargerð. Síðan koma samskiptin við félagið og eftirlit með því að þurrkun sé lokið áður en lokað er, sem er algeng uppspretta seinni tjóna.

Tímasetning skiptir líka máli fyrir kostnaðinn. Ef matsmaður kemur að málinu áður en gólf eru lokuð og skemmt efni fjarlægt getur hann skráð ástandið beint, sem er bæði ódýrara og traustara en að endurgera atburðarásina síðar út frá myndum og frásögnum.

Rakamælingar og sýnataka sem sérstakir liðir

Í vatnstjónum er útlagður kostnaður oft hærra hlutfall af heildinni en í öðrum tjónum. Rakamælingar í gólfum og veggjum, hitamyndataka, myndavélaskoðun á lögnum og frárennsli, og myglusýni sem send eru á rannsóknarstofu eru yfirleitt innheimt sérstaklega. Spyrðu hvort þessir liðir séu innifaldir eða hvað þeir kosta, og hvort tryggingafélagið hafi þegar látið gera sambærilegar mælingar sem nýta megi.

Leiðbeinandi upphæðir, staðfestu hjá hverjum matsmanni.

Leiðbeinandi þrep fyrir vatnstjón

Engin opinber gjaldskrá gildir um óháða matsmenn á Íslandi og verð er frjálst. Taflan sýnir leiðbeinandi stærðargráðu sem sjá má á markaði og er ekki opinber. Flest vatnstjón á heimilum eru á bilinu nokkur hundruð þúsund upp í nokkrar milljónir króna, en tjón í fjölbýli eða þar sem mygla hefur breiðst út geta orðið mun stærri.

Í minnstu málunum er hlutfallsþóknun sjaldnast hagkvæm, því lágmarksvinna við skoðun og mælingar er umtalsverð. Þar er fast verð fyrir afmarkaða úttekt yfirleitt betri kostur.

Mundu að eigin áhætta dregst frá bótum og getur skipt miklu í minni málum. Reiknaðu dæmið til enda áður en þú ræður matsmann: væntanleg hækkun bóta, að frádreginni eigin áhættu, þóknun, útlögðum kostnaði og virðisaukaskatti.

Grunnur hlutfallsins og aðrar reikningsaðferðir

Hlutfallsþóknun getur verið reiknuð af heildartjóni, af greiddum bótum eða eingöngu af viðbótarávinningi. Í vatnstjónum þar sem félagið hefur hafnað bótum á þeim grundvelli að lekinn sé langvarandi er allt tjónið í raun viðbót, og þá skiptir prósentan sjálf meira máli en grunnurinn.

Tímagjald er algengt hjá byggingafræðingum, lagnasérfræðingum og verkfræðistofum; leiðbeinandi bil gæti verið um 16.000 til 32.000 krónur á klukkustund án virðisaukaskatts. Fast verð fyrir úttekt og skýrslu er vinsælt þegar eigandinn vill fyrst og fremst óháða staðfestingu á orsök lekans. Lágmarksþóknun er algeng og virðisaukaskattur bætist yfirleitt við.

Hvað hækkar eða lækkar verðið?

Verðið ræðst ekki bara af fjárhæð tjónsins.

• Innsteyptar lagnir sem kalla á flókna leit og greiningu
• Grunur um myglu og þörf á sýnatöku
• Tjón sem nær yfir fleiri íbúðir í fjölbýli
• Ágreiningur um hvort leki sé skyndilegur eða langvarandi
• Hvort tryggingafélagið hefur þegar látið gera vandaðar mælingar
• Fjarlægð eignar frá starfsstöð matsmanns

Réttaraðstoðartrygging og skipting kostnaðar

Í íslenskum tryggingum er sjaldgæft að finna sérstakan lið sem greiðir eigin matsmann vátryggðs. Réttaraðstoðar- eða málskostnaðartrygging, sem fylgir sumum heimilis- og fjölskyldutryggingum, getur í vissum tilvikum tekið þátt í kostnaði við ágreiningsmál, innan hámarks og með eigin áhættu. Skilmálarnir ráða, og oft þarf að fá samþykki fyrirfram.

Í fjölbýli getur kostnaðurinn deilst. Ef lekinn átti upptök í sameign getur húsfélagið ráðið matsmann og skipt kostnaði á eigendur. Ef upptökin eru í annarri íbúð kann eigandi hennar eða trygging hans að bera ábyrgð, og þá getur kostnaður við að sýna fram á það stundum fallið undir kröfuna.

Dæmi um kostnað í þremur málum

Leki undir uppþvottavél: félagið býður 600.000 krónur fyrir eldhúsgólf. Óháð úttekt á föstu verði, um 90.000 krónur með rakamælingum, sýnir að raki hefur borist undir parket í stofu. Mat hækkar í 1.300.000 og nettóávinningur verður um 610.000 krónur fyrir virðisaukaskatt.

Leki í innsteyptri hitalögn: félagið telur lekann hafa staðið í langan tíma og hafnar bótum á 4.000.000 króna tjóni. Óháður matsmaður sýnir fram á að lekinn hafi orðið skyndilega. Með 10% þóknun af bótunum greiðir eigandinn 400.000 krónur auk mælinga.

Mygla í kjallara fjölbýlis eftir frárennslisleka: tjón metið á 15.000.000 krónur. Húsfélagið semur um tímagjald með þaki og 4% af viðbót. Dæmin eru leiðbeinandi og án virðisaukaskatts.

Að velja matsmann og lesa verkbeiðnina

Leitaðu að aðila með reynslu af lagnatjónum og rakaskemmdum, helst með þekkingu á íslenskum byggingarháttum og hitaveitulögnum. Biddu um skriflegt tilboð frá fleiri en einum aðila með sömu forsendum, og spyrðu hvaða mælitæki og rannsóknir eru notaðar.

Verkbeiðnin á að tilgreina reikningsgrunn, verð eða hlutfall, lágmark, virðisaukaskatt, útlagðan kostnað við mælingar og sýni, greiðsluskilmála og hvað gerist ef málið fer til úrskurðarnefndar í vátryggingamálum. Spyrðu einnig hvort matsmaðurinn hafi tengsl við þurrkunar- eða viðgerðarfyrirtæki, því slík tengsl geta skapað hagsmunaárekstra.

Hógværð í loforðum er gæðamerki

Enginn getur ábyrgst að tryggingafélag samþykki að leki hafi verið skyndilegur eða að bætur hækki um tiltekna fjárhæð. Vandaður matsmaður útskýrir líkurnar heiðarlega og segir þér ef gögnin benda til langvarandi leka sem erfitt verður að fá bættan. Það sparar þér kostnað við mál sem litlar líkur eru á að vinnist.

Í vatnstjónum getur vel unnin úttekt á föstu verði skilað jafnmiklu og dýr hlutfallssamningur. Berðu saman heildarkostnað í krónum og semdu skriflega áður en verk hefst.