Şirket eksperi ile sigortalının eksperi arasındaki fark
Türkiye'de araç hasarlarında ekspertiz, lisanslı sigorta eksperleri tarafından yapılır. Kasko poliçesinde hasarı genellikle sigorta şirketinin atadığı eksper inceler; trafik sigortasında ise karşı tarafın sigortacısı kendi eksperini gönderir. Bu eksperler mesleki olarak bağımsız olmakla birlikte, görevlendirmeyi ve ücreti sigorta şirketinden alırlar.
Sigortalının seçtiği bağımsız eksper ise yalnızca araç sahibinin talimatıyla çalışır. Görevi; hasar tespitini kontrol etmek, onarım kalemlerini ve parça fiyatlarını doğrulamak, gözden kaçan gizli hasarları belgelemek ve şirketin hesabına itiraz edilecek noktaları rapora dönüştürmektir. Bu kişi karşı taraf değil, teknik bir danışman ve gerektiğinde müzakerecidir.
Kasko ile trafik sigortasında farklı mantık
Kaskoda tazminatın kapsamını poliçe belirler: muafiyet, anlaşmalı servis şartı, orijinal ya da eşdeğer parça tercihi ve rayiç değer tanımı dosyanın sonucunu doğrudan etkiler. Trafik sigortasında ise karşı tarafın sorumluluğu söz konusudur; zarar gören, aracındaki onarım bedelinin yanı sıra değer kaybı ve ikame araç gibi kalemleri de gündeme getirebilir.
Bağımsız eksper, hangi poliçe üzerinden talep yapılacağını ve hangi kalemlerin talep edilebileceğini baştan netleştirerek gereksiz zaman kaybını önler.
Hasar ihbarından rapora: adım adım süreç
İlk iş, kazayı belgelemektir. Maddi hasarlı kazalarda taraflar kaza tespit tutanağını birlikte doldurabilir; yaralanma, alkol şüphesi veya anlaşmazlık varsa trafik polisi ya da jandarma çağrılır. Ardından sigorta şirketine poliçede belirtilen süre içinde ihbarda bulunulur ve dosya numarası alınır.
Şirket eksperi aracı serviste ya da bulunduğu yerde inceler, fotoğraf çeker ve onarım için bir hasar bedeli belirler. Bağımsız eksperin en verimli olduğu an, bu incelemeden önce ya da hemen sonrasında devreye girmesidir: aracın sökülmeden önceki durumu, parçaların değiştirilip değiştirilmeyeceği ve işçilik saatleri bu aşamada tartışılır.
- Kaza tespit tutanağı veya resmi tutanak
- Olay yerinden ve araçtan tarih bilgisi taşıyan fotoğraflar
- Ruhsat, ehliyet ve poliçe bilgileri
- Servis ön ekspertiz formu ve parça listesi
- Varsa araç içi kamera kaydı ve tanık bilgileri
En sık anlaşmazlık konuları
Uygulamada itirazlar birkaç başlıkta toplanır: değiştirilmesi gereken bir parçanın onarımla geçiştirilmesi, orijinal parça yerine eşdeğer parça fiyatı uygulanması, boya ve işçilik saatlerinin düşük tutulması, gizli hasarların raporda yer almaması ve aracın ağır hasarlı sayılıp sayılmayacağı. Pert kararlarında rayiç değerin nasıl belirlendiği ve sovtaj bedeli de ciddi farklar yaratır.
Bağımsız eksper bu noktalarda üretici onarım talimatlarına, piyasa fiyat araştırmasına ve karşılaştırmalı ilanlara dayanan gerekçeli bir rapor hazırlar. Amaç, tartışmayı izlenime değil belgeye taşımaktır.
Değer kaybı talebinde dikkat edilecekler
Trafik kazasında kusursuz ya da kısmen kusurlu taraf, onarım sonrasında aracının piyasa değerindeki düşüşü karşı tarafın trafik sigortacısından talep edebilir. Hesaplamada aracın yaşı, kilometresi, önceki hasar geçmişi ve hasar gören parçaların niteliği dikkate alınır; bu nedenle sonuç dosyadan dosyaya değişir.
Değer kaybı, sigorta şirketlerinin en sık düşük hesapladığı kalemlerden biridir. Bağımsız eksper, aracın kaza öncesi ve sonrası piyasa konumunu gösteren verileri toplayarak talebin dayanağını güçlendirir. Kaskoda ise değer kaybı genellikle teminat dışında kalır; poliçe metni mutlaka okunmalıdır.
Süreler ve zamanaşımı
İhbar süresi poliçe şartlarında yer alır ve gecikme, şirketle tartışma yaratabilir. Şirketin yanıt vermesi ve ödeme yapması için de genel şartlarda öngörülen süreler vardır; belgeler eksiksiz teslim edilmeden bu süreler işlemeye başlamayabilir.
Talep hakkının belirli bir zamanaşımı süresine tabi olduğunu unutmamak gerekir. Kesin süre, talebin türüne ve hukuki dayanağına göre değiştiğinden, büyük tutarlı ya da yaralanmalı dosyalarda bir avukata danışmak yerinde olur.
Uzlaşma olmazsa başvurulabilecek yollar
İlk adım, bağımsız eksper raporunu gerekçeli bir itiraz dilekçesiyle sigorta şirketine iletmektir. Pek çok dosya bu aşamada, ek ödeme veya kalem düzeltmesiyle kapanır. Şirket ret verir ya da yanıtsız bırakırsa sigortalı, Türkiye Sigorta Birliği bünyesindeki Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilir; komisyon bağımsız bilirkişi atayarak dosyayı inceler ve görece hızlı bir karar süreci sunar.
Alternatif olarak mahkeme yolu ve özellikle delillerin kaybolma riski varsa delil tespiti talebi gündeme gelebilir. Hangi yolun daha uygun olduğu; tutar, aciliyet ve masraf dengesine göre değerlendirilmelidir. Sigorta sektörünün denetim kurumu SEDDK'ya şikâyet de genel davranış sorunları için bir seçenektir.
Servis, parça ve onarım kalitesi meselesi
Anlaşmalı servis şartı bulunan kasko poliçelerinde araç, şirketin belirlediği servislerde onarılır. Bu durum süreci hızlandırabilir; ancak sigortalı, onarımın kalitesini ve kullanılan parçanın niteliğini takip etme hakkını kaybetmez. Onarım sonrası boya tonu farkı, panel aralıkları, sensör ve kamera kalibrasyonu gibi konular sık görülen şikâyetlerdir.
Bağımsız eksper, teslim öncesinde aracı kontrol ederek eksik veya kusurlu işçiliği tutanağa geçirebilir. Modern araçlarda sürüş destek sistemlerinin yeniden ayarlanması gibi kalemler, ilk hesapta atlanabildiğinden ayrıca kontrol edilmelidir. Teslim belgesini imzalamadan önce yapılan bu kontrol, sonradan yapılacak bir talebi çok daha kolay kanıtlanabilir hale getirir.
Bağımsız eksperi seçerken sorulacak sorular
Eksperin araç hasarı alanında lisanslı olup olmadığını, benzer dosyalardaki deneyimini ve rapor örneklerini sormak faydalıdır. Ücretin nasıl hesaplanacağı, servisle ilişkisi ve olası çıkar çatışmaları da yazılı olarak netleştirilmelidir.
İyi bir eksper sonuç vaat etmez; dosyanın güçlü ve zayıf yanlarını açıkça söyler ve hangi kalemlerde itirazın gerçekçi olduğunu baştan belirtir.
Bu hizmeti sunan kuruluşlar
- Crawford & Company – Turkey earthquake response: Uluslararası bir hasar ekspertiz grubunun, sigortalı kayıpları değerlendirmek üzere Türkiye depremi sonrasında gerçekleştirdiği seferberliği anlatan afet sayfası.
- TOBB – Sigortacılık Müdürlüğü / Sigorta Eksperleri: Sigorta eksperliği mesleğini denetleyen ve bu mesleğin düzenleyici çerçevesini yayımlayan sigortacılık müdürlüğüne ev sahipliği yapan Türk odalar birliği.
- Crawford & Company (Europe & Middle East): Avrupa ve Orta Doğu bölümü, sigortalı hasar taleplerinin değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması için eksperleri koordine eden küresel bir hasar ekspertiz grubu.
Dış bağlantılar yalnızca bilgi amaçlıdır; koşulları doğrudan her kuruluştan teyit edin.
Sık sorulan sorular
Şirket eksperinin raporuna itiraz etmek için ne kadar beklemeliyim?
Beklemek yerine, raporu aldığınızda hemen inceletmeniz önerilir. Onarım başlamadan yapılan itiraz, sökülen parçaların ve hasarın belgelenmesi açısından çok daha güçlüdür.
Bağımsız eksper raporu sigorta şirketini bağlar mı?
Doğrudan bağlamaz; ancak gerekçeli bir rapor müzakerede ağırlık taşır ve tahkim ya da yargı aşamasında delil olarak sunulabilir.
Küçük bir çarpışmada bağımsız eksper gerekli mi?
Tutar düşükse ve şirketin hesabı makulse genellikle gerekmez. Parça tercihi, gizli hasar veya değer kaybı gibi tartışmalı bir nokta varsa kısa bir danışmanlık bile işe yarayabilir.
Aracım pert sayıldı, rayiç değere itiraz edebilir miyim?
Evet. Benzer yaş, donanım ve kilometredeki araçların piyasa verileriyle desteklenen bir itiraz, rayiç değerin yeniden hesaplanmasını sağlayabilir.
Araç hasarında doğru zamanda yapılan bağımsız inceleme, çoğu zaman uzun bir uyuşmazlığı önler. Diğer hasar türleri ve maliyetler için expertdassure.com Türkçe rehberlerine göz atabilirsiniz.