Araç hasarı için bağımsız eksper ücretleri ve hesaplama yöntemleri

Ücretin karşılığında hangi işler yapılır?

Bağımsız eksperin ücreti yalnızca bir rapor yazmanın karşılığı değildir. Kasko poliçesinin veya karşı tarafın trafik sigortası şartlarının incelenmesi, aracın serviste ya da olay yerinde görülmesi, hasarlı parçaların tek tek fotoğraflanması, onarım ve değişim kalemlerinin piyasa fiyatlarıyla karşılaştırılması bu işin temelini oluşturur.

Bunlara ek olarak eksper; değer kaybı ve ikame araç gibi kalemleri hesaplar, şirket eksperiyle görüşür, gerekirse servisle onarım yöntemi konusunda yazışır ve itiraz dilekçesini teknik olarak destekler. Dosya tahkime taşınırsa rapor güncellemesi ve bilirkişiye sunulacak açıklamalar da hizmet kapsamına girebilir; bu yüzden teklifte nelerin dahil olduğu açıkça yazılmalıdır.

• Poliçe ve kusur durumunun analizi
• Araç incelemesi ve fotoğraflı tespit
• Parça, boya ve işçilik kalemlerinin fiyatlandırılması
• Değer kaybı ve rayiç değer araştırması
• Sigorta şirketiyle teknik müzakere ve takip

Ücreti yükselten ve düşüren etkenler

Aynı tutardaki iki hasar, farklı maliyetlerle sonuçlanabilir. Aracın segmenti ve parça bulunabilirliği, ithal veya elektrikli bir araçta batarya ve sensör incelemesi gerektiği, kusur oranının tartışmalı olması ve şirketle yazışmaların uzaması, eksperin harcayacağı zamanı artırır.

Buna karşılık belgelerin eksiksiz olması, aracın tek bir serviste incelenebilmesi ve uyuşmazlığın tek bir kaleme indirgenmiş olması ücreti aşağı çeker. İstanbul, Ankara veya İzmir gibi büyük şehirlerde fiyatlar ile küçük illerdeki fiyatlar arasında da fark görülebilir.

Tahmini tutarlar, her eksperle teyit edilmelidir.

Türkiye'de kullanılan ücret modelleri

Araç hasarlarında en yaygın yöntem, küçük ve orta dosyalarda sabit ücrettir. Basit bir çarpışmada eksper, inceleme ve rapor için önceden belirlenmiş bir tutar talep eder. Bu model öngörülebilir olduğu için sigortalının bütçe planlamasını kolaylaştırır.

Daha büyük dosyalarda, özellikle pert, ağır hasar veya değer kaybı tartışmalarında yüzdelik ücret öne çıkar. Yüzde, toplam hasar tutarına, sigorta şirketinin ödediği tazminata veya yalnızca eksperin müdahalesiyle elde edilen ek tutara uygulanabilir. Hangi tabanın seçildiği, ödenecek ücreti birkaç kat değiştirebilir.

Fark üzerinden ücret ne anlama gelir?

Bu modelde eksper, sigorta şirketinin ilk teklifi ile nihai ödeme arasındaki farktan pay alır. Sigortalı açısından cazip görünür, çünkü ek bir kazanç yoksa ücret de düşüktür. Ancak fark üzerinden uygulanan oranlar, toplam tutara uygulananlardan genellikle daha yüksektir.

Bu modelde ilk teklifin hangi belgeyle tespit edileceği mutlaka yazılı olmalıdır; aksi halde başlangıç noktası konusunda anlaşmazlık çıkabilir.

Hasar tutarına göre yaklaşık ücret aralıkları

Aşağıdaki tablo, Türkiye piyasasında araç hasarları için gözlenen ücret aralıklarını kademeli bir mantıkla göstermektedir. Oran, dosya büyüdükçe düşer; çünkü inceleme, fotoğraflama ve raporlama gibi temel işler her dosyada aynı kalırken, büyük tutarlı dosyalarda bu sabit iş toplam içinde daha küçük bir paya karşılık gelir.

Tablo yalnızca bir fikir vermek içindir, resmi veya bağlayıcı bir tarife değildir. Enflasyon, şehir, araç segmenti ve dosyanın karmaşıklığı bu aralıkları kayda değer biçimde değiştirebilir. Küçük dosyalarda çoğu eksper yüzde yerine bir asgari ücret uygular.

KDV, asgari ücret ve ek masraflar

Teklifteki rakamın KDV dahil mi hariç mi olduğu sorulmalıdır; ekspertiz hizmetleri KDV'ye tabidir ve yürürlükteki oran üzerine eklenir. Birçok eksper, hasar tutarı ne olursa olsun bir asgari ücret belirler.

Şehir dışı inceleme için yol ve konaklama, çekici veya kaldırma hizmeti, parça sökümü için servis ücreti ve laboratuvar ya da elektronik arıza tespiti gibi kalemler ayrıca faturalandırılabilir. Bunların tavan tutarı teklifte belirtilirse sürprizler önlenir.

Ücretin bir kısmı geri alınabilir mi?

Kasko poliçelerinin çoğu, sigortalının kendi seçtiği eksperin ücretini standart olarak karşılamaz. Bazı ticari filo poliçelerinde veya geniş kapsamlı ürünlerde eksper ve danışmanlık giderlerine yönelik bir alt limit bulunabilir; bu konuda poliçe özel şartlarını okumak ya da sigorta aracısına sormak gerekir.

Trafik kazalarında ise kusurlu tarafın sigortacısından talep edilen zarar kalemleri arasında ekspertiz giderinin yer alıp alamayacağı, dosyanın niteliğine ve tahkim veya yargı aşamasındaki değerlendirmeye bağlıdır. Hukuki takip masraflarına ilişkin sonuç, dosya bazında değişir; bu nedenle ücretin geri alınacağı varsayımıyla hareket edilmemelidir.

Küçük, orta ve büyük dosyada maliyet örnekleri

Küçük dosya: 40.000 TL civarında bir tampon ve far hasarında, şirketin hesabı makul görünüyorsa bağımsız eksper çoğu zaman gerekmez. Parça tercihi tartışmalıysa, birkaç bin TL düzeyinde sabit bir danışmanlık ücreti kabul edilebilir bir seçenek olabilir.

Orta dosya: 300.000 TL'lik bir yan darbe hasarında yüzde 6 ile 8 arasındaki bir oran, yaklaşık 18.000 ile 24.000 TL arası bir ücrete karşılık gelir. Eksper, değişmesi gereken parçaları ve değer kaybını ekleyerek tazminatı anlamlı ölçüde yükseltebiliyorsa bu maliyet dengelenebilir.

Büyük dosya: Rayiç değeri 1.800.000 TL olan bir aracın pert sayıldığı bir dosyada, şirket 1.500.000 TL teklif etmiş ve eksper piyasa verileriyle 1.700.000 TL'ye ulaşmış olsun. Fark üzerinden yüzde 15 oranlı bir sözleşmede ücret 30.000 TL olur; toplam tutar üzerinden yüzde 3 uygulanırsa 51.000 TL'ye çıkar. Bu örnekler tamamen açıklayıcıdır, gerçek sonuçlar değişir.

Teklifleri karşılaştırma ve pazarlık payı

Yalnızca oranı değil, oranın hangi tabana uygulandığını, asgari ücreti, KDV'yi ve ek masraf kalemlerini yan yana koyun. İki ayrı eksperin teklifini aynı varsayımsal hasar tutarı üzerinden hesaplatmak, gerçek maliyet farkını gösterir.

Görevlendirme sözleşmesinde görev kapsamı, rapor teslim süresi, sigorta şirketiyle yapılacak görüşmelerin sayısı, tahkim aşamasında desteğin dahil olup olmadığı ve sözleşmenin erken sonlandırılması halinde ödenecek tutar yazmalıdır. Servisle ticari ilişkisi olan bir eksperde çıkar çatışması olup olmadığını sormak da yerinde olur.

Kesin sonuç vaat eden, ‘şirketten iki katını alırız’ gibi iddialarla müşteri arayan ya da ücretin peşin ödenmesini ısrarla isteyen tekliflere temkinli yaklaşılmalıdır. Ciddi bir eksper, dosyanın zayıf yönlerini de açıkça paylaşır.

Ücret serbestçe belirlendiği için pazarlık mümkündür. Birden fazla aracın dahil olduğu filo dosyalarında, düzenli iş birliğinde veya belgelerin sigortalı tarafından eksiksiz hazırlandığı durumlarda oran düşürülebilir.

Ücreti düşürmek kadar önemli olan, maliyetin olası kazanca oranıdır. Ek tazminat beklentisi düşük olan bir dosyada pahalı bir ekspertiz anlamlı değildir; büyük ve tartışmalı bir dosyada ise deneyimli bir eksperin ücreti çoğu zaman kendini karşılar.

Bağımsız eksper ücretini değerlendirirken oranın tabanını, ek masrafları ve olası kazancı birlikte düşünmek gerekir. Araç hasarı ekspertiz sürecinin kendisi için expertdassure.com Türkçe rehberine göz atabilirsiniz.