Deprem hasarı dosyalarında bağımsız eksper ücretleri

Deprem dosyasında eksperin üstlendiği iş yükü

Ücretin karşılığı, sigortalı adına yürütülen bütün süreçtir. İlk adım; zorunlu deprem sigortası poliçesi ile varsa ek konut veya işyeri poliçesindeki deprem teminatının, muafiyet oranlarının ve sigorta bedellerinin birlikte incelenmesidir. Ardından bina ziyaret edilir, taşıyıcı ve taşıyıcı olmayan hasarlar fotoğraflanır, ölçülür ve bir keşif listesine dönüştürülür.

Eksper daha sonra onarım ya da yeniden yapım için birim fiyat araştırması yapar, yüklenici teklifleri toplar ve gerekiyorsa inşaat mühendisinden statik görüş alınmasını koordine eder. Şirket eksperiyle karşılıklı görüşmeler, ek hasar tespitleri, itiraz yazıları ve dosya kapanana kadar takip de ücretin kapsamındadır. Kat malikleri adına çalışılan dosyalarda toplantılar ve bilgilendirme raporları ayrıca zaman alır.

• Poliçe katmanlarının ve muafiyetin analizi
• Yerinde inceleme, ölçüm ve fotoğraflı tespit
• Onarım veya yeniden yapım maliyetinin hesaplanması
• Mühendis, yüklenici ve mali müşavirle koordinasyon
• Sigorta şirketiyle müzakere ve ödeme takibi

Deprem dosyalarını pahalılaştıran etkenler

Toplu hasar dönemlerinde eksper sayısı sınırlı kalırken talep hızla artar; bu durum fiyatları yukarı iter. Bölgeye ulaşım ve konaklama giderleri, binanın büyüklüğü, statik test ihtiyacı ve artçı sarsıntılar nedeniyle tekrar edilen incelemeler de maliyeti büyütür.

Öte yandan sigortalının belgeleri hazırlamış olması, kat maliklerinin tek bir eksperle ortak hareket etmesi ve hasarın tek bir bina ile sınırlı kalması, birim maliyeti belirgin biçimde düşürebilir.

Tahmini tutarlar, her eksperle teyit edilmelidir.

Kademeli yüzde: tutara göre yaklaşık oranlar

Sigortalı adına çalışan eksperin ücreti, kural olarak sözleşmeyle ve taraflar arasında serbestçe belirlenir. Uygulamada ise hasar büyüdükçe oranın düştüğü kademeli bir yaklaşım yaygındır. Aşağıdaki tablo bu mantığı TL üzerinden göstermektedir; piyasada gözlenen bir büyüklük sırasıdır, resmi bir tarife değildir.

Yüksek enflasyon nedeniyle tranş sınırları hızla eskiyebilir. Bu yüzden tabloyu kesin bir fiyat listesi olarak değil, alınan teklifin makul olup olmadığını sorgulamak için bir başlangıç noktası olarak kullanmak gerekir.

Hesap tabanı: toplam hasar mı, tazminat mı, fark mı?

Aynı oran, farklı tabanlara uygulandığında çok farklı sonuçlar verir. Toplam hasar tutarı üzerinden hesaplanan ücret, muafiyet ve eksik sigorta indirimi sonrasında ödenen tazminat üzerinden hesaplanandan daha yüksektir. Deprem teminatlarında muafiyet oranının yüksek olabildiği düşünülürse, bu ayrım önem taşır.

Fark üzerinden ücret modelinde eksper, sigorta şirketinin ilk teklifinin üzerine çıkarılan tutardan pay alır. Bu model sigortalının riskini azaltır, ancak ilk teklifin yazılı olarak belgelenmiş olması şarttır. Bazı eksperler düşük bir sabit ücreti küçük bir başarı payıyla birleştiren karma modeller de önerir.

Sabit ücret, saatlik ücret ve ek giderler

Küçük çatlak ve sıva hasarları gibi sınırlı dosyalarda sabit bir inceleme ve rapor ücreti tercih edilebilir. Teknik danışmanlık veya yalnızca şirket raporunun incelenmesi gibi işlerde saatlik ya da günlük ücret uygulanabilir; bu durumda tahmini saat sayısı ve bir üst sınır teklifte yer almalıdır.

Ekspertiz hizmeti KDV'ye tabidir ve teklifte KDV'nin dahil olup olmadığı açıkça yazılmalıdır. Statik analiz, karot testi, mimari çizim, ulaşım ve konaklama gibi kalemler çoğu zaman ayrıca faturalanır. Pek çok eksper, hasar tutarından bağımsız bir asgari ücret de belirler.

Poliçeniz eksper ücretini karşılıyor mu?

Zorunlu deprem sigortası, sigortalının kendi seçtiği eksperin ücretini kapsamaz. Ticari yangın ve işyeri poliçelerinde ise bazen eksper, mimar, mühendis ve danışman ücretlerine yönelik bir ek teminat veya kloz yer alabilir; bu teminat genellikle bir limitle ve sigorta şirketinin onayı şartıyla işler.

Bu tür bir teminat varsa, eksper görevlendirilmeden önce şirkete yazılı bilgi vermek ve kapsamı teyit etmek gerekir. Konut poliçelerinde benzer bir teminat daha nadirdir; poliçe özel şartlarını okumak veya sigorta aracınıza sormak en güvenilir yoldur.

Hasar büyüklüğüne göre maliyet örnekleri

Küçük dosya: 150.000 TL'lik sıva, boya ve bölme duvar hasarı olan bir dairede, yüzde 9 oranında bir ücret yaklaşık 13.500 TL eder. Birçok eksper bu düzeyde asgari ücret uyguladığından gerçek tutar biraz daha yüksek olabilir. Şirketin hesabı makulse, yalnızca rapor incelemesi için kısa bir danışmanlık daha ekonomik olabilir.

Orta dosya: 1.500.000 TL'lik hasar gören müstakil bir evde yüzde 6 ile 7,5 arası bir oran, yaklaşık 90.000 ile 112.500 TL arası bir ücrete karşılık gelir. Eksper, gizli taşıyıcı hasarları ve güncel birim fiyatları belgeleyerek tazminatı anlamlı ölçüde artırabiliyorsa bu maliyet karşılanabilir.

Büyük dosya: 40.000.000 TL'lik bir sanayi binası hasarında oran yüzde 2,5 ile 3,5 aralığına iner; ücret yine de 1.000.000 TL'yi aşabilir. Bu ölçekte, sigorta şirketinin ilk teklifi 30.000.000 TL olup nihai ödeme 36.000.000 TL'ye ulaşırsa, fark üzerinden yüzde 12 oranlı bir sözleşme 720.000 TL'lik bir ücret doğurur. Tüm örnekler açıklayıcıdır ve sonuç garantisi içermez.

Görevlendirme sözleşmesinde aranacak maddeler

Sözleşme; ücretin tabanını, oranı, asgari ücreti, KDV'yi, ek masrafların listesini ve tavanını, ödeme zamanını ve sözleşmenin erken feshedilmesi halinde ne ödeneceğini açıkça içermelidir. Tahkim veya yargı aşamasında verilecek desteğin ücrete dahil olup olmadığı da belirtilmelidir.

Eksperin ilgili branşta lisanslı olduğunu, mesleki sorumluluk sigortası bulunup bulunmadığını ve dosyayı bizzat kimin yürüteceğini sorun. Sigortalı adına ödemeyi doğrudan tahsil etme yetkisi isteyen sözleşmelerde bu yetkinin sınırlarına özellikle dikkat edin.

Teklifleri karşılaştırmak ve gerçekçi olmayan vaatlerden kaçınmak

İki veya üç eksperden teklif alıp hepsini aynı varsayımsal hasar tutarı üzerinden hesaplamak, gerçek maliyet farkını gösterir. En düşük oran her zaman en ucuz sonuç değildir; deneyimli bir eksperin belgelediği ek kalemler, yüksek ücreti fazlasıyla karşılayabilir.

Büyük depremlerin ardından kapı kapı dolaşarak ‘tazminatınızı katlarız’ diyen, peşin ödeme isteyen veya imza için acele ettiren kişilere karşı dikkatli olun. Ciddi bir bağımsız eksper, dosyanın riskini ve olası sonuç aralığını dürüstçe anlatır; kesin bir tazminat tutarı vaat etmez.

Teklifi değerlendirirken, zorunlu deprem sigortası ile isteğe bağlı poliçe arasındaki ayrımı da göz önünde tutun. Ücretin yalnızca ek poliçeden elde edilecek tazminat üzerinden mi yoksa her iki katmanın toplamı üzerinden mi hesaplanacağı, ödenecek tutarı belirgin biçimde değiştirebilir.

Deprem dosyasında eksper ücreti, hasarın büyüklüğü ve dosyanın karmaşıklığıyla birlikte düşünülmelidir. Ekspertiz sürecinin kendisi için expertdassure.com deprem rehberini okuyabilirsiniz.