Yangın hasarında bağımsız eksper ücretleri: neye, ne kadar ödenir?

Yangın ekspertizinde ücretin karşılığı

Yangın sonrası bağımsız eksperin işi, poliçedeki değerleme esasının, bina ve muhteviyat bedellerinin, muafiyetin ve ek teminatların incelenmesiyle başlar. Olay yeri ziyaret edilir; itfaiye raporu, fotoğraflar ve kamera kayıtları toplanır ve hasar alanları bölüm bölüm kayıt altına alınır.

Ardından bina için onarım veya yeniden yapım maliyeti, muhteviyat ve emtia için envanter ve değerleme, makineler için üretici raporları ve teklifler hazırlanır. Sovtaj tekliflerinin kontrolü, enkaz kaldırma ve temizlik giderlerinin hesaplanması, şirket eksperiyle karşılıklı görüşmeler, ara ödeme talepleri ve dosya kapanana kadar takip de ücretin kapsamındadır.

• Poliçe, değerleme esası ve eksik sigorta kontrolü
• Olay yeri incelemesi ve bölümsel hasar tespiti
• Bina, muhteviyat, emtia ve makine hesapları
• Sovtaj, enkaz ve temizlik giderlerinin değerlendirilmesi
• Müzakere, ara ödeme talebi ve dosya takibi

Yangın dosyasını karmaşıklaştıran unsurlar

Yangın nedenine ilişkin bir soruşturma, statik inceleme ihtiyacı, birden fazla kiracının bulunduğu binalar, komşu mülklere sıçrayan zararlar ve kâr kaybı teminatı, eksperin harcayacağı zamanı belirgin biçimde artırır.

Buna karşılık güncel bir envanter, düzenli muhasebe kayıtları ve yangın öncesine ait fotoğraflar, dosyanın daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle tamamlanmasına yardımcı olur.

Tahmini tutarlar, her eksperle teyit edilmelidir.

Tutara göre kademeli ücret oranları

Aşağıdaki tablo, Türkiye'de yangın hasarlarında piyasada gözlenen bağımsız eksper ücret oranlarını TL bazında kademeli olarak gösterir. Oran, hasar büyüdükçe düşer; çünkü temel inceleme ve raporlama işi her dosyada benzer kalırken, büyük dosyalarda bu iş toplam içinde daha küçük bir paya denk gelir.

Tablo yalnızca bir büyüklük sırası sunar; resmi, yasal veya bağlayıcı bir tarife değildir. Enflasyon ortamında tranş sınırları hızla eskiyebileceği için teklifleri her zaman güncel koşullarla değerlendirmek gerekir.

Konut yangınlarında hasarın büyük kısmı çoğu zaman is ve duman temizliği, elektrik tesisatı ve iç dekorasyondan oluşur; bu dosyalar genellikle tablonun üst kademelerinde yer alır. Sanayi yangınlarında ise makine, emtia ve bina hasarının birlikte yüksek tutarlara ulaşması, oranın alt kademelere inmesini sağlar.

Hangi tutar üzerinden hesaplanıyor?

Yüzde, toplam hasar tutarına, muafiyet ve orantı indirimi sonrası ödenen tazminata veya eksperin müdahalesiyle sağlanan ek tutara uygulanabilir. Eksik sigorta nedeniyle tazminatın hasarın altında kaldığı yangın dosyalarında, toplam hasar üzerinden alınan ücret sigortalı için ağır bir yük oluşturabilir.

Bu nedenle sözleşmede tabanın açıkça tanımlanması ve fark üzerinden çalışılacaksa sigorta şirketinin ilk teklifinin yazılı olarak kaydedilmesi gerekir. Sovtaj bedelinin taban içinde mi dışında mı tutulacağı da önemli bir ayrıntıdır.

Sabit, saatlik ve karma ücret seçenekleri

Mutfak yangını gibi sınırlı konut dosyalarında sabit bir inceleme ve rapor ücreti uygun olabilir. Yalnızca şirket raporunun incelenmesi veya belirli bir kalemde teknik görüş gibi işler için saatlik ya da günlük ücret tercih edilir. Büyük sanayi yangınlarında ise düşük bir sabit ücretin başarıya bağlı bir payla birleştiği karma modeller sık görülür.

Hangi model seçilirse seçilsin, asgari ücret, KDV ve ek masraflar ayrıca netleştirilmelidir. Ekspertiz hizmeti KDV'ye tabidir. Statik test, yangın araştırma uzmanı, laboratuvar is analizi, ulaşım ve konaklama gibi kalemler çoğu zaman ayrıca faturalanır; bunların önceden onaylanması ve bir tavanla sınırlanması önerilir.

Eksper, mimar ve mühendis ücretleri teminatı

Ticari yangın poliçelerinde, hasarın tespiti ve yeniden yapım için gereken eksper, mimar, mühendis ve danışman ücretlerine yönelik bir ek teminat veya kloz bulunabilir. Bu teminat genellikle bina bedelinin belirli bir oranı veya sabit bir tutarla sınırlıdır ve giderlerin makul olmasını şart koşar.

Sigortalının kendi bağımsız eksperinin ücretinin bu teminat kapsamına girip girmediği, poliçe ifadesine göre değişir. Görevlendirmeden önce sigorta şirketine yazılı bilgi vermek ve kapsamı teyit etmek gerekir. Konut poliçelerinde bu tür bir teminat daha nadir görülür.

Konut, işyeri ve fabrika için örnek hesaplar

Konut: 350.000 TL'lik mutfak ve salon hasarında yüzde 8 oran 28.000 TL eder. Şirketin hesabı makulse ve yalnızca is temizliği tartışmalıysa, sabit bir danışmanlık ücreti daha uygun olabilir.

İşyeri: 3.000.000 TL'lik bina ve emtia hasarı olan bir mağazada yüzde 5 ile 6 arası oran, 150.000 ile 180.000 TL arası bir ücrete karşılık gelir. Eksper, dumandan etkilenen emtianın satılamaz olduğunu ve havalandırma sisteminin yenilenmesi gerektiğini belgeleyebilirse, bu maliyet ek tazminatla dengelenebilir.

Fabrika: Sigorta şirketinin 80.000.000 TL teklif ettiği ve eksperin çalışmasıyla nihai ödemenin 95.000.000 TL'ye ulaştığı bir sanayi yangınında, fark üzerinden yüzde 10 oran 1.500.000 TL, toplam tutar üzerinden yüzde 2 oran ise 1.900.000 TL ücret doğurur. Bu örnekler tamamen açıklayıcıdır ve sonuç garantisi içermez.

Ücretin sigortalı açısından taşınabilir olup olmadığını görmek için, muafiyet ve olası orantı indirimi sonrası kalacak net tazminatı da hesaba katmak gerekir. Eksik sigortanın belirgin olduğu dosyalarda ücretin net tazminat üzerinden belirlenmesi daha adil bir denge kurabilir.

Görevlendirme sözleşmesi kontrol listesi

Sözleşmede ücret tabanı, oran veya saat ücreti, asgari ücret, KDV, ek masraf listesi ve tavanı, ödeme zamanı, ara ödemelerin ücrete etkisi ve erken fesih halinde ödenecek tutar açıkça yazmalıdır. Tahkim veya mahkeme aşamasında verilecek destek ayrıca tanımlanmalıdır.

Eksperin yangın ve ilgili branşlarda lisanslı olduğunu, mesleki sorumluluk sigortasının bulunup bulunmadığını ve dosyayı bizzat kimin yöneteceğini sorun. Yüklenici veya sovtaj firmasıyla ticari ilişkisi olan bir eksperde çıkar çatışmasını mutlaka sorgulayın.

Doğru teklifi seçmek

Birkaç teklifi aynı varsayımsal hasar tutarı üzerinden hesaplatarak karşılaştırın; en düşük oran her zaman en düşük toplam maliyet anlamına gelmez. Büyük yangın dosyalarında deneyim, mühendis ve mali uzman ağı ve sigorta şirketiyle müzakere becerisi, birkaç puanlık oran farkından daha belirleyicidir.

Yangının hemen ardından olay yerine gelerek kesin tazminat vaat eden, imza için acele ettiren veya yüksek peşin ödeme isteyen kişilere karşı dikkatli olun. Ücret serbestçe belirlendiği için pazarlık mümkündür; asıl ölçüt, ödenecek ücretin makul olarak beklenebilecek ek tazminata oranıdır.

Yangın dosyasında eksper ücreti, hasarın kapsamı ve dosyanın karmaşıklığıyla birlikte değerlendirilmelidir. Ekspertiz sürecinin kendisi için expertdassure.com yangın rehberini okuyabilirsiniz.